Dariusz Kwiatkowski

doradca restrukturyzacyjny
radca prawny

Zakorzeniony w biznesie licencjonowany doradca restrukturyzacyjny i radca prawny. Doświadczenie zdobywał przy największej restrukturyzacji budowlanej grupy kapitałowej notowanej na warszawskiej giełdzie papierów wartościowych. Skutecznie zrestrukturyzował warszawskiego dewelopera będąc wiceprezesem zarządu. Zasiadał w licznych radach nadzorczych spółek kapitałowych.
[Więcej >>>]

Polski ustawodawca zdążył nas przyzwyczaić do tworzenia regulacji pełnych wyjątków. Nie inaczej jest z Prawem restrukturyzacyjnym, które przewiduje szereg odmienności w przypadku prowadzenia restrukturyzacji niektórych przedsiębiorców – wśród nich są podmioty emitujące obligacje. W obecnym stanie prawnym – w przeciwieństwie do rozwiązań przyjętych przez Prawo upadłościowe i naprawcze – odrębne postępowanie restrukturyzacyjne dotyczy co do zasady wszystkich emitentów obligacji. Główne odmienności tego postępowania dotyczą reprezentacji wierzycieli oraz sposobu głosowania przez nich.

Specyfika postępowania restrukturyzacyjnego wobec emitentów obligacji

Przede wszystkim należy pamiętać, że w stosunku do emitenta obligacji nie prowadzi się postępowania o zatwierdzenie układu. Wynika to z faktu, że – o czym będzie mowa szerzej poniżej – wszyscy obligatariusze przeważnie są reprezentowani przez jednego kuratora, a więc nie ma możliwości indywidualnego negocjowania postanowień układu.

Wyjątkiem od tej zasady jest układ częściowy – jednak może on dotyczyć jedynie tych wierzytelności, które nie pochodzą z tytułu emisji obligacji, a więc tego typu wierzyciele nie są reprezentowani przez kuratora. Przedsiębiorcy emitujący obligacje powinni pamiętać, że istnieje możliwość nie stosowania regulacji dotyczących restrukturyzacji emitentów. Warunkiem „wyłączenia się” z specjalnego reżimu Prawa restrukturyzacyjnego jest wyemitowanie obligacji przychodowych, w których treści emitent ograniczy swoją odpowiedzialność do kwoty przychodów lub wartości majątku przedsięwzięcia.

Warto pamiętać, że emisja tego typu obligacji pociąga za sobą także inne, istotne skutki – środki przeznaczone na zaspokojenie praw obligatariuszy nie wchodzą do masy układowej lub sanacyjnej, a roszczenia obligatariuszy nie są objęte układem.

Udział obligatariuszy w restrukturyzacji

W postępowaniu restrukturyzacyjnym przedsiębiorcy emitującego obligacje interesy obligatariuszy reprezentuje kurator ustanowiony przez sąd. Zgodnie z ustawą funkcję tę może pełnić także bank, z którym dłużnik zawarł umowę o reprezentowanie obligatariuszy wobec emitenta. Ustawodawca wyszedł z założenia, że interesy obligatariuszy zostaną najlepiej zabezpieczone, gdy będą oni reprezentowani przez jeden podmiot.

Kurator sprawuje także funkcje nadzorcze nad dłużnikiem, stąd też dłużnik, nadzorca sądowy albo zarządca mają obowiązek udzielać kuratorowi wszelkich potrzebnych w tym zakresie informacji. Ponadto przysługuje mu prawo przeglądania ksiąg i dokumentów dłużnika, a także wzięcia udziału w głosowaniach podczas zgromadzenia wierzycieli – jednak tylko w sprawach mogących mieć wpływ na prawa obligatariuszy.

Podstawowe założenie reprezentacji obligatariuszy przez jeden podmiot nie stoi na przeszkodzie osobistej aktywności każdego z nich. Jednak obligatariusz, aby mógł samodzielnie działać w postępowaniu musi zostać do niego dopuszczony przez sędziego-komisarza. Sędzia ten ma także prawo pozwolić obligatariuszowi na wyznaczenie swojego pełnomocnika. Jednak warunkiem wydania takich decyzji przez sędziego-komisarza jest wykazanie przez zainteresowanych, że przysługują im prawa z obligacji.

Zasady głosowania

Zgodnie z Prawem restrukturyzacyjnym w sytuacji zawierania układu kurator głosuje sumą wierzytelności obligatariuszy objętych układem. Jednak  przysługuje mu jeden głos od każdej sumy, która wynika z podziału sumy innych wierzytelności uprawniających do głosowania przez liczbę wierzycieli, którzy reprezentują te wierzytelności. Stąd też, aby określić ile głosów przysługuje kuratorowi podczas głosowania nad układem przede wszystkim trzeba obliczyć średnią wysokość wierzytelności innych niż te wynikające z emisji obligacji. Następnie należy podzielić sumę wierzytelności obligatariuszy przez otrzymaną średnią.

Jeszcze bardziej skomplikowany jest sposób liczenia głosów w przypadku osobistego (ewentualnie przez pełnomocnika) głosowania przez obligatariuszy. Wtedy siłę głosów kuratora pomniejsza się o wartość wierzytelności głosujących obligatariuszy, a liczbę przysługujących kuratorowi głosów – o liczbę głosujących obligatariuszy. Wartość wierzytelności ustala się na podstawie ich spisu sporządzonego przez nadzorcę sądowego albo zarządcę.

W toku prowadzonej działalności gospodarczej mogą nastąpić różnorodne okoliczności utrudniające, czy wręcz uniemożliwiające normalną działalność przedsiębiorcy. Oczywiście w tej grupie mieszczą wszelakie problemy finansowe, jednak nie raz wynikają one także w przyczyn stricte prawnych, związanych z problemów z reprezentacją. Bez względu na to, czy przedsiębiorca prowadzi swój biznes jako osoba fizyczna, czy prawna może utracić – z różnych przyczyn – zdolność do czynności prawnych, co przekłada się na niemożność uczestnictwa w postępowaniu restrukturyzacyjnym. Co zrobić w takiej sytuacji?

Przesłanki ustanowienia kuratora

Zgodnie z Prawem restrukturyzacyjnym jeżeli po złożeniu wniosku restrukturyzacyjnego dłużnik utracił zdolność procesową i nie działa za niego przedstawiciel ustawowy sędzia-komisarz, a przed dniem otwarcia postępowania sąd, ustanawia kuratora. Możliwość ustanowienia kuratora została powiązana z utratą przez dłużnika zdolności procesowej, którą – mówiąc w pewnym uproszczeniu – można utożsamić ze zdolnością do czynności prawnych.

Posiada ją każda nieubezwłasnowolniona osoba fizyczna po ukończeniu 18. roku życia, a także osoba prawna i jednostka organizacyjna nieposiadające osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną. Stąd analogiczną procedurę stosuje się w przypadku, gdy w składzie organów dłużnika będącego osobą prawną lub jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, zachodzą braki uniemożliwiające ich działanie.

Oczywiście w tego typu przypadkach można także ustanowić kuratora na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego. Jeżeli do tego doszło w postępowaniu restrukturyzacyjnym sąd potwierdza ustanowienie kuratora na potrzeby tego postępowania. Poza tym ustanowienie kuratora nie jest przeszkodą do usunięcia, na podstawie zasad ogólnych, braku zdolności procesowej albo braków w składzie organów uniemożliwiających ich działanie. Po ich uzupełnieniu ustanowienie kuratora według przepisów niniejszego działu traci moc.

Wszystkie te zasady stosuje się jedynie w przypadku, gdy braki w reprezentacji danego podmiotu nastąpiły dopiero po złożeniu wniosku o otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego, a więc są to tzw. braki następcze. W przypadku, gdy problemy te wystąpiły przed złożeniem wniosku sąd powinien zastosować odpowiednie przepisy Kodeksu postępowania cywilnego i ustanowić kuratora na ich podstawie. Ponadto warto pamiętać, że kurator ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną na skutek nienależytego wykonywania swoich obowiązków.

Koszty działania kuratora ponosi dłużnik

Zgodnie z Prawem restrukturyzacyjnym kuratorowi przysługuje prawo do wynagrodzenia oraz zwrotu wydatków. Jeżeli został on ustanowiony na podstawie właśnie tej ustawy – a więc po złożeniu wniosku o otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego – jego wynagrodzenie ustala sędzia-komisarz. W odmiennym przypadku zależy ono od decyzji sądu.

Oczywiście organy te nie mogą postępować dowolnie w tej kwestii, wysokość kuratora ustala się na podstawie przepisów regulujących problematykę kosztów sądowych w sprawach cywilnych. Jeżeli kurator musi rozliczyć podatek VAT jego wynagrodzenie podnosi się o jego wartość. Na postanowienie w przedmiocie wynagrodzenia oraz zwrotu wydatków przysługuje zażalenie. Zażalenie przysługuje również kuratorowi.

Prawo restrukturyzacyjne stanowi, że koszty działania kuratora obciążają dłużnika. Jeżeli nie ureguluje on ich z własnej woli kurator może wystosować stosowne wezwanie w tym zakresie. W przypadku, gdy czynność ta nie odniesie pożądanego skutku kurator ma prawo złożyć do sędziego-komisarza wniosek o wypłatę kosztów ze Skarbu Państwa. Jeżeli do tego dojdzie w stosunku do dłużnika wszczyna się egzekucję na zasadach przewidzianych w Kodeksie postępowania cywilnego dla ściągania należności sądowych. Stąd też dłużnik uchylający się od obowiązku pokrycia kosztów działalności kuratora musi liczyć się z tym, że i tak zostaną one od niego wyegzekwowane. Oczywiście taka sytuacji tylko pogarsza, i tak przeważnie nienajlepszą, sytuację majątkową dłużnika.

Zgodnie z Prawem restrukturyzacyjnym w przyspieszonym postępowaniu układowym oraz w postępowaniu układowym nadzorca sądowy przedstawia na zgromadzeniu wierzycieli główne założenia planu restrukturyzacyjnego. Natomiast w postępowaniu sanacyjnym zarządca przedstawia na takim zgromadzeniu sprawozdanie z wykonania planu restrukturyzacyjnego w toku postępowania sanacyjnego oraz efekty podjętych zabiegów, a także główne działania, które zgodnie z planem restrukturyzacyjnym zostaną podjęte po przyjęciu układu.

Zapoznanie wierzycieli z tymi informacjami jest bardzo ważne w perspektywie ich uprawnień – zgodnie z prawem mogą oni podczas zgromadzenia zawrzeć układ z restrukturyzowanym podmiotem. Oczywiście do podjęcia właściwej decyzji niezbędna jest odpowiednia wiedza. W związku zatem z faktem, że decyzja podejmowana jest zazwyczaj dużo wcześniej kluczowy jest kontakt z wierzycielami przed Zgromadzeniem Wierzycieli.

Warunki zawarcia układu podczas zgromadzenia wierzycieli

Aby podczas zgromadzenia wierzycieli możliwe było podjęcie uchwały o zawarciu układu musi w nim uczestniczyć co najmniej jedna piąta wierzycieli uprawnionych do głosowania nad układem. Do grupy tej zaliczają się ci, których wierzytelności zostały umieszczone w zatwierdzonym spisie wierzytelności, oraz wierzyciele, którzy stawią się na zgromadzeniu wierzycieli i przedłożą sędziemu-komisarzowi tytuł egzekucyjny stwierdzający ich wierzytelność.

Poza tym sędzia-komisarz może dopuścić do udziału w zgromadzeniu wierzyciela, którego wierzytelność jest uzależniona od warunku zawieszającego lub jest sporna i została uprawdopodobniona. Taki wierzyciel musi jednak złożyć stosowny wniosek o dopuszczenie do udziału w zgromadzeniu. Należy pamiętać, że uprawnionymi do głosowania nad konkretnym układem są jedynie ci wierzyciele, którzy zostali objęci jego postanowieniami.

Mówiąc inaczej – jeżeli układ dotyczy tylko niektórych spośród członków zgromadzenia wierzycieli prawo głosu przysługuje tym, którzy mają zostać nim objęci. Na marginesie warto wspomnieć, że głosowanie nad przyjęciem układu jest wyjątkiem od ogólnej zasady, że podczas zgromadzenia wierzycieli można skutecznie podejmować uchwały bez względu na to jaka cześć jego członków jest obecna.

Pomimo faktu, że na zgromadzeniu zwołanym w celu głosowania nad układem stawi się wymaga ilość 1/5 ogółu wierzycieli może okazać się, że brak jest potrzebnego kworum. O możliwości skutecznego głosowania decyduje przede wszystkim poprawność zawiadomienia wierzycieli o zgromadzeniu.

Zgodnie z Prawem restrukturyzacyjnym w przypadku zwołania zgromadzenia koniecznym jest indywidualne zawiadomienie każdego wierzyciela o jego miejscu i terminie. Brak dowodu doręczenia takiego wezwania nie jest przeszkodzą w przeprowadzeniu głosowania nad zawarciem układu tylko w sytuacji, gdy liczba wierzycieli niezawiadomionych prawidłowo nie jest większa niż połowa wierzycieli uprawnionych do głosowania, a kwota ich wierzytelności nie przekracza jednej trzeciej sumy wierzytelności uprawniających do głosowania nad układem.

Jednak – co niezwykle istotne – jeżeli po przeprowadzeniu głosowania okaże się, że głosy tych wierzycieli mogły mieć wpływ na rozstrzygnięcie sędzia-komisarz zarządza przerwę w zgromadzeniu wierzycieli w celu prawidłowego doręczenia zawiadomienia. Jest to obowiązek sędziego, jedynym sposobem na uchylenie się od jego wykonania jest stwierdzenie – na podstawie dowodu z dokumentu – że wierzyciele wiedzieli o zgromadzeniu.

Kto nie może głosować nad układem?

Prawo restrukturyzacyjne przewiduje kilka ważnych wyjątków, ograniczających prawo głosowania nad układem. Przede wszystkim w takim głosowaniu nie może wziąć udziału wierzyciel będący małżonkiem dłużnika lub jego najbliższym krewnym (rodzicem, dziadkiem, bratem, siostrą lub dzieckiem – zasada ta odnosi się także do stosunku przysposobienia).

Pewne ograniczenia w prawie do głosowania dotyczą także osób prawnych. Jeżeli dłużnikiem jest spółka handlowa nie może głosować osoba powołana do jej reprezentacji – zarówno na podstawie przepisów prawa, jak i pełnomocnictwa, czy umowy spółki.

Natomiast w przypadku, gdy dłużnikiem jest osobowa spółka handlowa ustawodawca pozbawił prawa głosu wspólnika ponoszącego odpowiedzialność za zobowiązania spółki całym swoim majątkiem. Ponadto prawa głosu pozbawione są spółki powiązane z dłużnikiem, zarówno zależne, jak i dominujące oraz osoby uprawnione do reprezentowania tych podmiotów. Nad układem nie mogą głosować także – w przypadku, gdy dłużnikiem jest spółka kapitałowa – osoby fizyczne będące wierzycielem i reprezentujące ponad 25% kapitału zakładowego spółki.

Zwołując zgromadzenie wierzycieli, które ma głosować nad zawarciem układu trzeba wziąć pod uwagę wszystkie powyższe ograniczenia i wymogi. W przeciwnym razie głosowanie nie będzie ważne, co spowoduje tylko niepotrzebną stratę czasu w postępowaniu restrukturyzacyjnym. Ponadto warto zadbać o dobre udokumentowanie dostarczenia wiadomości o zgromadzeniu do wierzycieli, najlepiej poprzez zwrotne potwierdzenie odbioru. Może to zawarzyć na uznaniu, że zebrało się odpowiednie do podjęcia uchwały kworum.

Jedną z podstawowych zasad restrukturyzacji jest tzw. powszechność układu – czyli możliwość objęcie nim wszystkich wierzytelności dłużnika. Jednak jak to zazwyczaj w prawie bywa zasada ta doznaje szeregu wyjątków, które mają niebagatelny wpływ zarówno na przebieg postępowania, jak i możliwości dochodzenia w jego ramach konkretnych świadczeń przez dłużników. Dlatego poznanie katalogu wierzytelności, które mogą i które nie mogą zostać objęte układem jest kluczowe przede wszystkim dla tych, którzy chcą dochodzić swoich praw od dłużnika.

Wierzytelności, które mogą zostać objęte układem

Zgodnie z Prawem restrukturyzacyjnym układ może objąć trzy kategorie wierzytelności. Pierwszą z nich są wierzytelności osobiste powstałe przed dniem otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego. Ponadto układem mogą zostać objęte odsetki za okres od dnia otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego oraz  wierzytelności zależne od warunku, jeżeli warunek ziścił się w czasie wykonywania układu. Bez znaczenia jest źródło wierzytelności, restrukturyzowane mogą być te o charakterze zarówno cywilnoprawnym, jak i publicznoprawnym. Jednocześnie nie ma tu znaczenia problem wymagalności.

Oczywiście układem można objąć jedynie te wierzytelności, które powstały przed dniem otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego – natomiast wszystkie wierzytelności powstałe po tej dacie nie podlegają restrukturyzacji w otwartym postępowaniu.

Ze względu na wielość postępowań restrukturyzacyjnych chwila ich otwarcia będzie liczona w nieco odmienny sposób. W przypadku przyspieszonego postępowania układowego, postępowania układowego lub postępowania sanacyjnego będzie to dzień wydania postanowienia o otwarciu któregoś z tych postępowań. Natomiast w postępowaniu o zatwierdzenie układu uznaje się, że skutki otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego powstają z tzw. dniem układowym – wyznaczonym przez dłużnika niezwłocznie po rozpoczęciu pełnienia funkcji przez nadzorcę układu.

Wyjątkiem od reguły nieobejmowania wierzytelności powstałych po otwarciu restrukturyzacji układem są odsetki od wierzytelności. Niestety ustawodawca nie sprecyzował, czy chodzi tutaj o odsetki powstałe od wierzytelności objętych układem, czy też od jakichkolwiek wierzytelności. Należy pamiętać, że odsetki mają charakter świadczenia ubocznego, dlatego trzeba przyjąć, że układem mogą być objęte tylko te, które wynikają ze wierzytelności wchodzących w skład układu. Ponadto w sytuacji, gdy w czasie wykonywania układu ziści się warunek konieczny do powstania wierzytelności dłużnik ma obowiązek ją wykonać na zasadach przewidzianych przez układ. W takich okolicznościach nie ma obowiązku zmiany jego treści.

Wierzytelności nie objęte układem

Jednocześnie ustawodawca wskazał katalog wierzytelności, które nie mogą zostać objęte układem. Generalnie określając ich charakter można stwierdzić, że są to wierzytelności mające bardziej „prywatny” charakter. Przede wszystkim spod możliwości objęcia układem ustawodawca wyłączył wierzytelności alimentacyjne oraz renty z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci oraz z tytułu zamiany uprawnień objętych treścią prawa dożywocia na dożywotnią rentę.

Układ nie obejmuje także roszczeń o wydanie mienia i zaniechanie naruszania praw – a więc do ich dochodzenia należy stosować właściwe środki cywilnoprawne. Ponadto poza układem znajdują się wierzytelności, za które dłużnik odpowiada w związku z nabyciem spadku, jednak tylko w przypadku, gdy wierzytelności te powstały po dniu otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego i po wejściu spadku do masy układowej lub sanacyjnej.

W ramach układu nie można restrukturyzować także wierzytelności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w części finansowanej przez ubezpieczonego, których płatnikiem jest dłużnik. Układ nie obejmuje także wierzytelności ze stosunku pracy oraz wierzytelności zabezpieczonej na mieniu dłużnika hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym, zastawem skarbowym lub hipoteką morską, w części znajdującej pokrycie w wartości przedmiotu zabezpieczenia, chyba że wierzyciel wyraził zgodę na objęcie jej układem.

 

Sędzia-komisarz i sąd w restrukturyzacji

Dariusz Kwiatkowski|26 lutego 2018|4 komentarze

Restrukturyzacja to skomplikowany proces, którego powodzenie zależy od wielu czynników, m.in. sprawnego działania osób pełniących kluczowe funkcje w tej procedurze. Z pewnością należy do nich sąd restrukturyzacyjny oraz sędzia-komisarz. Kompetencje i obowiązki tych podmiotów mają zasadnicze znaczenie w restrukturyzacji. Stąd nie sposób zrozumieć filozofii tego postępowania bez zapoznania się z zadaniami jakie stoją przed sądem i sędzią-komisarzem.

Sędzia-komisarz w postępowaniu restrukturyzacyjnym

Po otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego czynności sądowe wykonuje sędzia-komisarz. W zakresie swoich kompetencji ma uprawnienia oraz obowiązki sądu i przewodniczącego – oczywiście działalność sędziego-komisarza ma charakter orzeczniczy, dokonuje swoich czynności najczęściej w formie postanowień.

Ustawodawca przewidział także możliwość powołania przez sąd zastępcy sędziego-komisarza. Zastępca wykonuje czynności sędziego-komisarza w przypadku, gdy ten nie może sprawować swojej funkcji w czasie trwania przemijającej przeszkody oraz w każdym przypadku, gdy ustawa tak stanowi. W grę wchodzi tu więc np. choroba sędziego, czy przebywanie przez niego na dłuższym urlopie. Zastępca może zostać powołany zarówno na początku postępowania, jak i w jego trakcie.

Sędzia-komisarz pełni swoją funkcję do dnia zakończenia postępowania albo uprawomocnienia się postanowienia o jego umorzeniu. Nieco inne zasady obowiązują w przypadku złożenia uproszczonego wniosku o otwarcie postępowania sanacyjnego albo ogłoszenie upadłości. W takich przypadkach sędzia ten pełni swoją funkcję do czasu uwzględnienia tych wniosków lub uprawomocnienia się postanowienia o ich odrzuceniu, ewentualnie umorzeniu.

Kompetencje sądu i sędziego-komisarza

Ustawodawca postanowił, że sędzia-komisarz jest właściwy do podejmowania wszystkich czynności, za wyjątkiem tych zarezerwowanych dla sądu – warto pamiętać, że polskie prawo przewiduje blisko trzydzieści czynności, do dokonania których w postępowaniu restrukturyzacyjnym właściwy jest jedynie sąd.

Należą do nich m.in. odwołanie dotychczasowego nadzorcy sądowego albo zarządcy i powołanie nowego; zezwolenie dłużnikowi na wykonywanie zarządu w postępowaniu w zakresie nieprzekraczającym zakresu zwykłego zarządu na skutek uchwały rady wierzycieli podjętej w pełnym składzie, za którą głosowało co najmniej czterech członków; zatwierdzenie bądź odmowa zatwierdzenia układu przyjętego przez zgromadzenie wierzycieli; nakazanie przymusowego odebrania majątku.

Sąd jest także uprawniony do dokonania czynności należących do właściwości sędziego-komisarza, jeżeli jej podjęcie konieczne jest po wygaśnięciu jego funkcji. Poza tym każda z czynności nie zarezerwowana wyraźnie do kompetencji sądu będzie należała do sędziego-komisarza. Zgodnie z Prawem restrukturyzacyjnym kieruje on tokiem postępowania restrukturyzacyjnego, sprawuje nadzór nad czynnościami nadzorcy sądowego i zarządcy, oznacza czynności, których wykonywanie przez nadzorcę sądowego albo zarządcę jest niedopuszczalne bez jego zezwolenia lub bez zezwolenia rady wierzycieli, jak również zwraca uwagę na popełnione przez nich uchybienia.

Do właściwości sędziego-komisarza należą także takie czynności, jak wyznaczenie terminu zgromadzenia wierzycieli w celu głosowania nad układem; ustanowienie rady wierzycieli oraz powołanie i odwołanie jej członków; przedłużenie terminu zarządcy do złożenia planu restrukturyzacyjnego; postanowienie o obowiązku ustalenia składu masy układowej przez dłużnika pod nadzorem nadzorcy sądowego, czy zatwierdzenie planu restrukturyzacyjnego po uzyskaniu opinii rady wierzycieli.

Poza tym ustawodawca przyznał sędziemu-komisarzowi oraz nadzorcy albo zarządcy prawo do porozumiewania się w sprawach dotyczących postępowania. Może się ono odbywać bezpośrednio lub za pomocą środków porozumiewania się na odległość – zwłaszcza telefonu, faksu, czy poczty elektronicznej. Oczywiście wchodzą tu w grę także wszelkie inne środki telekomunikacyjne. Poza tym ustawodawca zobowiązał wszystkie organy administracji publicznej oraz komorników sądowych do udzielania pomocy sędziemu-komisarzowi w jego czynnościach.

Podsumowanie

Sędzia-komisarz jest jedną z najważniejszych postaci postępowań restrukturyzacyjnych. Od jego wiedzy, doświadczenia, sprawności działania i poprawności podejmowanych decyzji w dużej mierze zależy powodzenie i efektywność restrukturyzacji.

Dlatego do pełnienia tych funkcji powinno się wybierać osoby odznaczające się cechami gwarantującymi bardzo dobre wypełnianie powierzonych zadań. Z tego punktu widzenia pozytywnie należy ocenić umożliwienie powołania zastępcy sędziego-komisarza. Oby sądy jak najczęściej sięgały po ten instrument.

Ciekawym pomysłem, jest pojawiająca się od czasu do czasu idea specjalizacji sędziów na tych, którzy zajmują się prawem upadłościowym i tych którzy zajmują się prawem restrukturyzacyjnym. W mojej ocenie, po dwóch latach funkcjonowania prawa restrukturyzacyjnego praktyka wskazuje, że taki pomysł zasługuje na realizację. Prawo restrukturyzacyjne i prawo upadłościowe charakteryzują się jednak zupełnie inną specyfiką. Jedno z nich dąży do likwidacji a drugie do uratowania biznesu.

Rynek doradztwa restrukturyzacyjnego dość wyraźnie podzielił się na tych doradców restrukturyzacyjnych którzy zajmują się upadłościami i tych którzy zajmują się restrukturyzacjami. W mojej ocenie podobnie powinno być z sędziami. Sędziowie-komisarze muszą bowiem często podejmować decyzje, czy też akceptować decyzje które mają charakter czysto biznesowy. Ważne zatem, żeby były to osoby, które mają do tego odpowiednie predyspozycje. Bez zrozumienia biznesowego trudno o skuteczną i szybką restrukturyzację.